‘Dragende grond’ is een metafoor die regelmatig terugkeert in spirituele literatuur. Wat deze metafoor uitdraagt is dat het alledaagse besef, het ego of het subject, niet in zichzelf rust maar gegrond is in iets groters. ‘Dragende grond’ is ook een goede vertaling van het filosofische begrip ‘hypokeimenon‘ (Grieks) of ‘subiectum’ (Latijn), dat de aandacht heeft getrokken van de filosoof Marc De Kesel. In zijn beschouwingen laat hij de moderniteit beginnen met een hersituering van het subject, dat dan niet meer in God gegrond is, maar in zichzelf en daarmee ook grondeloos is geworden. De belangrijkste begeleidende filosofische geste is het Cogito van René Descartes dat zich grondt in het zelfbesef als overwinning op een radicale twijfel.
Bij de Too Mad To Be True (IV)-conferentie in Gent heb ik een presentatie gegeven over het ego en de dragende grond in psychose en spiritualiteit. Op deze website heb ik een uitgeschreven versie van deze presentatie geplaatst (in het Engels), alsmede een serie spin-offs die tijdens het werken aan en nabeschouwen van de presentatie bij me opkwamen.
Presentatie: The ‘ego’ and ‘the carrying ground’ in psychosis and spirituality
Spin-off 1: Descartes en de naakte koning. Een verkenning van het thema ‘waanblindheid’ als het onvermogen überhaupt betekenissen waar te nemen in uitingen van mensen in psychotische staat.
Spin-off 2: De ‘dragende grond’ in een paar liederen van Huub Oosterhuis. Als metafoor keert de dragende grond terug in talloze religieuze en spirituele contexten. Ik geef hier een paar voorbeelden uit de liederen van Huub Oosterhuis die teruggaan op Bijbelteksten.
Spin-off 3: Nogmaals Descartes en Jung. Het verschil tussen Jung en Descartes wordt verder uitgewerkt aan de hand van een tekst van Gil Bailie. Ook worden verdere gedachten ontwikkeld over de mogelijke gidsrol van de psychiater en hoe een strakke rationele houding die rol in de weg staan.