Als ik het me goed herinner was het op de Documenta in Kassel waar ik een schilderij heb gezien met een paar gele vlekken waarnaast de tekst stond geschilderd: ‘Gebakken eieren zijn voor mij wat de Madeleine was voor Marcel Proust.’ Kent u de zogenaamde onwillekeurige herinnering van Proust? Je proeft iets, je ruikt iets en opeens is het alsof een deur naar het verleden openzwaait, alsof je weer helemaal terug bent in iets wat van jou is en wat dan ook nog eens bijzonder mooi blijkt te zijn.
Het bijzondere van het lezen in de romancyclus van Marcel Proust is dat je niet zozeer de ervaringen van de schrijver herkent, maar dat de roman gelijksoortige ervaringen in jou opwekt, met beelden en geuren uit jouw eigen verleden. Dat kan te maken hebben met iets dat je in je jeugd gegeten of gedronken hebt, maar kan ook iets heel anders zijn. Maarten van Buuren schrijft in zijn boek De essentie Proust over hoe bij hem een jeugdherinnering binnen komt stromen na de geur van nat wasgoed te hebben geroken in een straat waar een ontluchtingsbuis op uitkwam. ‘Het magische wasgoed,’ schrijft van Buuren, ‘vervoerde me na even nadenken en in een toenemend gevoel van geluk naar de kleine woonkamer van een bovenhuis in Maassluis waar ik de eerste jaren van mijn leven heb doorgebracht.’
Een vergelijkbare magie werkte op mij in bij het kijken naar de afbeeldingen van Louis DeMarco op de tentoonstelling Outside In – Inside Out. Er hangen van hem twee prenten met de titels Louis’ Eye en Louis’ Ear die ongeveer hetzelfde verhaal uitbeelden, het ene met beelden, het andere met geluiden. In het oog zit een ‘ocular spurcamen’ en in het oor zit een ‘auditory spurcamen’ die allebei de negatieve beelden of geluiden wegfilteren.
Bono en de gitaar zouden er bij mij ook wel doorheen komen, maar daarnaast ook het ruisen van de zee en het zingen van de vogels (merels en kleine vogeltjes, het geschreeuw van meeuwen zou ik weer wegfilteren). Iedereen kan zijn of haar auditorium maken en zonder zware filosofie of psychoanalyse speels een aantal facetten van de eigen ziel in kaart brengen.
De twee schilderijen van Louis DeMarco zijn te zien op de tentoonstelling Outside In – Inside Out die loopt tot 8 augustus 2026. In het Museum van de Geest hangt van dezelfde kunstenaar ‘De Relatiemeter‘. Begin oktober zal het Museum van de Geest een pop-up locatie openen voor Outsider Art in de Vleeshal in Haarlem.
Afbeelding: ©Collectie Museum van de Geest.