(2026 Week 6)
Waar in ons hoofd bevinden zich de hersendelen die overeenkomen met bepaalde gedragingen, gevoelens of ervaringen? In het museum staat een buste van Fowler, naar een 19de eeuw keramiek hoofd waarin de functies van de verschillende hersengebieden op een hoofd zijn ingetekend. Het beeld kun je op internet nog steeds voor zo’n slordige € 75,= kopen. De innerlijke kameleon, het gebiedje waar de ‘mimicry’ zou zitten, bevindt zich aan de linker bovenkant, dicht bij de gebiedjes voor imitatie, gebaren en aanpassingsvermogen.
De associatie met gebaren en aanpassingsvermogen is op zich wel juist, lijkt me, maar ik denk niet dat de mimicry zich op één plaats bevindt. Vermoedelijk zit het all over the place en kan onze mimicy zich met talloze soorten gedragingen verbinden. Nidesh Lawtoo heeft er mooi over geschreven in zijn volumineuze Homo Mimeticus en verwijst onder andere naar Friedrich Nietzsche die, in zijn Morgenrood na een passage over mimicry bij korstmossen en zwammen over de mens schrijft: ‘Zo verbergt de enkeling zich achter de grote gemeenschappelijkheid van het begrip “mens” of achter de maatschappij, ofwel hij past zich aan bij vorsten, standen, partijen, meningen van zijn tijd of omgeving’.
Een hoofdstuk later voert Lawtoo de figuur Zelig op, genomen uit de gelijknamige film van Woody Allen, als het perfecte voorbeeld van menselijke mimicry. Deze Zelig is een curieuze figuur die deftig gaat praten als hij tussen deftige mensen zit, plat gaat praten onder het volk, wiens huid donker kleurt tussen zwarten en wiens oogspleten nauwer worden tussen Chinezen. Hilarisch zijn de passages waarin hij zich, als hij voor onderzoek in een kliniek is opgenomen, tussen psychiaters als een psychiater gaat gedragen. Als hij later in nazi-Duitsland wordt gesignaleerd brengt hij zonder problemen de Hitlergroet. Zorgwekkend dus ook, die Zelig, die innerlijke kameleon, die onder elke kleur vlag bereid is mee te marcheren, fascistisch, communistisch, religieus – het maakt hem allemaal niets uit, als het maar wappert. Ja, ik vrees dat de zenuwbanen die over mimicry gaan in ons hersenweefsel dieper ingevlochten zijn dan de buste van Fowler suggereert.
Afbeelding: ©Collectie Museum van de Geest