Bij de tentoonstelling Outside In – Inside Out waren de schilderijen van Jan Endeveld eigenlijk de enigen die me echt aan Kunst deden denken. Het bracht een herinnering naar boven uit mijn puberteit, een herinnering aan een gesprek met mijn tekenleraar. Hij had een zijden sjaaltje om en was joviaal naast me neergezegen in het gras. Hij had ook altijd een baret bij zich, maar die durfde hij nooit op zijn hoofd te zetten zodat je die steeds opgerold onder een schouderbandje op zijn overhemd zag zitten.
We kregen het over de platenhoezen die ik mooi vond (Yes, Pink Floyd, Led Zeppelin) en hij vertelde me dat dat geen Kunstwerken waren maar illustraties. Hij leek te spreken met een bepaald soort gezag. Het zijn geen Kunstenaars die die hoezen ontwerpen, proclameerde hij, maar illustrators. Kunstenaars zijn Origineel, zijn Anders dan anderen en breng Iets Nieuws in de wereld. Illustrators maken alleen maar mooie plaatjes.
Ik heb nog wel wat tegengesputterd, maar het was een discussie waarin ik roemloos ten onder ben gegaan: over Kunst viel met mijn tekenleraar niet te twisten. Zijn opmerking even later ‘dat er hele goede illustrators zijn’ voelde als een suffe troostprijs, alsof ik aan het Banket van de Kunst als bedelaar wat broodkorstjes toegeworpen kreeg.
Wat ik in de loop der jaren van me af heb weten te schudden is het snobistische verlangen bij een of andere avant-garde club te horen. Als ik nu een groepje mensen met sjaaltjes en baretten door de straten zie lopen, dan denk ik: ‘kijk, daar gaan de leden van de avant-garde, op weg naar Daar Waar Het Werkelijk Gebeurt.’ Wellicht resoneert er nog een restje ressentiment als ik dit zeg, maar kom maar op met die stomme sjaaltjes en baretten! Strik ze maar om, zet ze maar op je hoofd, het kan me echt niks meer schelen!
Als je een avantgardistische kunstenaar bent en Iets Nieuws in de wereld wil brengen, dan mág dat van mij, dan wil ik best een biertje met je gaan drinken. En ook met serieuze ogen kijken naar wat je maakt. En je een compliment geven als ik het mooi vind – ook als het op Kunst lijkt, want ik heb niks tegen Kunst. Maar als je een baret op zet dan schiet ik waarschijnlijk in de lach, en als je dan boos wordt dan moet je maar weer doorlopen.
Ja, sorry Jan, dit verhaal kwam tijdens het kijken naar je schilderij bij me naar boven. Ik vind het echt mooi, en ik vind het ook echt op Kunst lijken. Ik denk niet dat mijn verhaal iets met jou te maken heeft, en ik weet verder ook niet wie je bent, maar ik wilde het toch vertellen. Als ik je tegenkom zal ik je vragen of je we samen een biertje kunnen gaan drinken.
Op de tentoonstelling Outside In – Inside Out zag ik twee schilderijen van Jan Endeveld. Jan Endeveld heeft eerder geëxposeerd in het voormalige Amsterdamse Outsider Art-filiaal van het Museum van de Geest. Begin oktober zal het Museum van de Geest een pop-up locatie openen voor Outsider Art in de Vleeshal in Haarlem.
Afbeelding: ©Collectie Museum van de Geest.