Aankondigingen en recensies

Op 26 maart 2021 heeft het Webinar Wanen II plaatsgevonden waarin de auteur met Robert Swier en Eva Ouwehand in gesprek is geweest over psychose en religie. Het Webinar werd georganiseerd door Stichting Psychiatrie & Filosofie. Opvallend in de bijdrage van Eva Ouwehand was dat ze onze tijd kenschetste als een tijd die valt na de secularisatie. Centraal in onze tijd staan religieuze of spirituele ervaringen, waar mensen naar op zoek zijn, waar mensen soms mee worstelen, vaak buiten de verbanden van traditionele religieuze instituten. Ook Robert Swier, die een calvinistische achtergrond heeft, valt met zijn mystiek/psychotische ervaringen buiten de traditionele kaders. Hierin onderscheidt mijn verhaal zich van dat van veel anderen. In De overtocht neemt de ervaring van de bekering een centrale plaats in, iets wat in mijn leven heeft geleid tot aansluiting bij een kerkgenootschap. Het Webinar is nog te bekijken op de website van de Stichting. Een bewerking van de tekst welke door mij op het Webinar is uitgesproken vindt u hier.

Corona als oefencrisis. Soϕie, tijdschrift voor christelijke filosofie: Oktober 2020. In De Overtocht stel ik me diepgaand vragen over de juiste woorden om bekeringservaringen te beschrijven. Ik leg daarin de seculiere denker Peter Sloterdijk en de christelijke denker René Girard naast elkaar. Na het voltooien van De Overtocht, en verder lezend in het rijke oeuvre van Peter Sloterdijk, werd ik getroffen door hoeveel belang hij hecht aan woorden als ‘ommekeer’, het woord Kehre in zijn moedertaal en het Griekse metanoia, dat zo’n belangrijke rol speelt in het Nieuwe Testament. Via Peter Sloterdijk is het mogelijk christelijke woorden als metanoia opnieuw in omloop te brengen in het aanzicht van een ecologische crisis die ons vanuit talloze hoeken aanstaart. De link met de huidige coronacrisis kon gelegd worden via het opmerkelijke succes van het boek Unsere Welt neu denken: Eine Einladung van Maja Göpel. Zij zet zich af tegen de mentaliteit van back to business as usual, wat je als een tegendeel van metanoia zou kunnen zien. Business as usual, het is een term die we in deze coronatijd vaak hebben gehoord. Er is zoiets als een verlangen naar een louterend effect van deze crisis, resulterend in een waarachtig veranderde levensinstelling.

Writing an Afterword on Pandemics. COV&R Bulletin: August 2020. In de zomer van 2020 moest ik de tekst voltooien van het nawoord van De overtocht. In dit nawoord ga ik expliciet in op de coronacrisis. Dit artikel beschrijft mijn geworstel met dat nawoord. In de besprekingen van het denken van René Girard in De overtocht heb ik regelmatig naar de metafoor van de epidemie verwezen, een metafoor die in zijn werk een bijzonder belangrijke rol speelt. Niet voor niets heet het blad van de COV&R Contagion. In een artikel geschreven in 1974 zegt Girard dat het merkwaardig is hoe vaak er nog over de pest geschreven wordt, terwijl epidemieën niet meer bij de hedendaagse werkelijkheid horen. Dat was vóór AIDS, Ebola of SARS. In dit artikel ga ik in op de vraag in hoeverre Girards visie op de epidemie overeenkomt met wat we tot aan de herfst van 2020 in de coronacrisis meemaken.

Als voetstappen in de sneeuw. Volzin: nr 6, juni 2020. Een meditatie over ‘conservatieve’ en ‘progressieve’ benaderingen van het christendom. Filosofisch sluit het artikel aan bij de gedachtenvorming over een postmoderne religiositeit, of een manier van godsbeleving waarin veel meer ruimte is voor twijfel en onzekerheid dan in traditionele opvattingen. Het artikel is geschreven tijdens de lockdown van april en mei 2020. Tijdens de Urbi et Orbi op het lege St. Pieterplein besprak de paus het verhaal uit Marcus 4 van Jezus die op het meer van Galilea een storm tot bedaren brengt. Dit verhaal sluit bijzonder goed aan bij de metafoor van de zeereis die De overtocht als geheel draagt.